De schijf van mijn lijf

Zelfkennis is een zegen, zeker ook als het gaat om je brein. Hoe beter je begrijpt wat
zich allemaal in je hoofd afspeelt, hoe beter je kunt omgaan met je gevoelens
Je brein ontwikkelt zich je hele leven lang. Goede voeding is in dat proces belangrijk,
maar er is zoveel meer. Leren, bewegen, dansen, contact maken met anderen,
nieuwe ervaringen opdoen, omgaan met prikkels, een stroom aan informatie
verwerken… Dat alles daagt je hersenen uit en helpt je om veerkrachtig te worden.

Gevoelens wegdrukken… Het is hartstikke verleidelijk, maar helpen doet het lang
niet altijd. Vaak is het juist goed om tijd door te brengen met anderen of je hoofd leeg
te maken in de natuur. Emoties hebben ruimte nodig; gun ze die. Het kan je helpen
om weer in balans te komen. Je hoeft niet altijd te weten waarom je je voelt zoals je
je voelt. Bewust stilstaan bij wat er in je hoofd omgaat is al een begin.

Vaak roept lichaamsbeweging beelden op van de sportende mens. Femke Bol, als een hinde zwevend over een atletiekbaan. Maar gewoon een paar keer de trap oplopen om een trui te pakken of je tanden te poetsen tikt ook aan. 

Wandelen, fietsen, dansen, spelen, ’t helpt je lichaam én je brein. Je krijgt er niet alleen sterkere spieren en een betere conditie door, bewegen is ook goed voor het zelfvertrouwen en verhoogt de concentratie. 

Je hoeft je niet urenlang in het zweet te werken. Juist korte periodes van bewegen - verspreid over de dag - maken ‘t verschil. Zoals hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder adviseert: na elke dertig minuten zitten even drie minuten bewegen. 

Het aantal uren dat je slaapt is niet zaligmakend. Een goede nachtrust ligt niet per definitie ingeklemd tussen elf uur ’s avonds en zeven uur ’s morgens; het gaat er vooral om of je in die periode voldoende tot rust komt om de accu op te laden. Stress, prikkels, laat op de avond nog achter het beeldscherm, ’t zijn factoren die je nachtrust kunnen beïnvloeden. Goed slapen is voor iedereen anders. Hoeveel slaap je nodig hebt verschilt per persoon. Een regelmatig ritme helpt iedereen. Je lichaam weet daardoor wanneer het tijd is om actief te zijn en wanneer het tijd is om te herstellen.

Waar je mee omgaat, daar word je mee besmet is een uitdrukking in de Nederlandse taal die – ironisch genoeg – vooral opgaat in de wereld van de stimulerende middelen.
Wat gebruiken jouw vrienden? Wordt het in jouw sociale omgeving normaal gevonden om pilletjes te slikken of wit poeder in je neus te stoppen? Het kan jouw keuzes beïnvloeden. ’t Is belangrijk dat je weet wat drugs, alcohol en nicotine doen met je lichaam en je brein, om bewuste keuzes te maken en je eigen grens te kunnen trekken. Soms merk je de invloed van middelen onmiddellijk, soms pas na langere tijd.

Is alle stress te voorkomen?  Helaas niet. Maar je kunt wel leren om te herkennen wat stress met je doet. En om te ontdekken wat jou helpt om ermee om te gaan

Stress hoort bij het leven. Een beetje druk kan je helpen om alert te zijn en in actie te komen, maar wanneer stress zich opstapelt of te lang aanhoudt, kan het invloed hebben op je lichaam, slaap, stemming en concentratie.

Je kunt de balans terugvinden door rust te nemen, te bewegen, te praten met iemand, voldoende te slapen en ruimte te maken voor ontspanning.

Hetzelfde geldt voor bewust bezig zijn met wat je eet. Door te begrijpen wat voedsel met je lichaam doet, ontdek je wat bij jou past. Voeding geeft je lichaam de energie en de bouwstoffen die het nodig heeft. Wat voor jou goed werkt, hoeft voor een ander niet goed te werken. Je leeftijd, lichaam, omstandigheden, alles speelt een rol.

Een goed begin: zorgen voor variatie op je bord gevuld met voldoende voedingsstoffen. En bewust omgaan met wat je eet. Een gezond eetpatroon hoeft niet ingewikkeld te zijn. Je omgeving kan invloed hebben op je eetkeuzes, maar jij blijft de regie houden over wat er in je mond gaat.   

Een trap die uitnodigt om op te lopen, een kantine met lekkere hapjes die goed voor je zijn, een groene plek waarin je kunt ontspannen… De omgeving waarin je leeft is van invloed op jouw – al dan niet – gezonde keuzes. 

Neem je eigen buurt. Groen, schone lucht, (verkeers)veiligheid, mogelijkheden om te sporten, ze zijn bepalend voor je welzijn.  

Gezondheid wordt niet alleen beïnvloed door wat je doet, maar ook door de wereld om je heen.

Gezondheid begint bij jezelf, maar kan opbloeien als je onder de mensen bent. Sociaal contact, erbij horen, het zijn belangrijke onderdelen van welzijn.
Hoe worden we wie we zijn? De mensen om ons heen, onze cultuur en de verhalen die we dagelijks horen, beïnvloeden wat we normaal vinden en hoe we naar onszelf en anderen kijken.
Als je je in dat ‘spel’ openstelt voor mogelijkheden, begrijp je beter waar jouw ideeën en gewoontes vandaan komen en kun je zelf bepalen wat bij jou past.

De waarde van je huis als veilige cocon wordt vaak onderschat. Zo’n vertrouwde omgeving kan helpen om gezonde keuzes te maken en is mede bepalend voor wat voor jou haalbaar is. 

De plek waar je opgroeit heeft invloed op je gezondheid. Thuis leer je gewoontes, krijg je voorbeelden mee en ontwikkel je ideeën over wat normaal en belangrijk is.

Niet alleen persoonlijke keuzes zijn dus bepalend voor je gezondheid, maar ook de invloed van mensen en omstandigheden om je heen.

Digitale technologie kan veel opleveren, maar heeft ook een keerzijde. Te veel prikkels, eindeloos scrollen of jezelf op het sociale vlak vergelijken met anderen, het kan allemaal invloed hebben op je slaap, concentratie en welzijn.
We zijn dagelijks online. Onze telefoon, sociale media, games en andere digitale platforms zijn bepalend hoe we communiceren, leren, ontspannen en naar onszelf kijken. De kunst is om bewust om te gaan met de digitale wereld en te ontdekken welke plek technologie in jouw leven krijgt.
Digitale gezondheid betekent dus niet: wegblijven van digitale platforms. Het gaat om het vinden van de juiste balans.

Er wordt beweerd dat van (hard) werken nog nooit iemand is doodgegaan. Dat mag dan waar zijn, je baan (of je studie) kan wel degelijk van invloed zijn op je gezondheid. 

We brengen een groot deel van onze dag door op school of kantoor. Wat daar gebeurt, heeft onmiskenbaar invloed op hoe we ons voelen en hoe we leven.

Denk aan werkdruk, prestatiedruk, pauzes, sociale contacten en de ruimte om jezelf te ontwikkelen. Een omgeving waarin je kunt leren, werken én herstellen is van invloed op je gezondheid. Je hebt dus niet alles zelf in de hand; ook de plek waarin je werkt of leert speelt een rol.

Geld en gezondheid zijn sterker met elkaar verbonden dan we soms denken.

Geldzorgen kunnen stress veroorzaken en zoveel aandacht vragen dat er minder ruimte overblijft voor andere dingen.

Ook de mogelijkheden om gezond te eten, te sporten, te ontspannen of hulp te zoeken kunnen samenhangen met je financiële situatie. Financiële gezondheid gaat daarom niet alleen over hoeveel geld je hebt, maar ook over grip, zekerheid en de ruimte om keuzes te maken.

Vrije tijd is meer dan tijd waarin je niets hoeft te doen. Het is de ruimte om op te laden, plezier te maken, te ontdekken wat je leuk vindt en tijd door te brengen met anderen.
Sporten, muziek maken, gamen, creatief bezig zijn, de natuur in gaan of gewoon even niets doen: ontspanning ziet er voor iedereen anders uit.
Een gezonde balans betekent niet dat je vrije tijd zo efficiënt mogelijk moet besteden. Juist ruimte voor plezier en ontspanning is belangrijk.

Bij goed voor jezelf zorgen hoort ook: weten wanneer je hulp nodig hebt. 

Denken dat je alles alleen moet kunnen is niet gezond. Iedereen krijgt in het leven te maken met zorg. Soms heb je zelf hulp nodig, soms zorg je voor iemand anders. Goede zorg kan helpen om gezond te blijven, problemen vroeg te herkennen of beter om te gaan met ziekte of tegenslag.

De zorg die je krijgt is medebepalend voor je gezondheid, maar – hoe waardevol die zorg ook is – de regie blijft zoveel mogelijk bij jou liggen.